Klasztor OO. Bernardynów w Wetlinie - Historia klasztoru i parafii

Historia klasztoru i parafii

[ Miłosierdzie Boże ] [ Oficjalna strona OO. Bernardynów ]

Wetlina

Nazwa Wetlina pochodzi od rodzaju wierzby, w jęz. ukraińskim wetłyna. Pierwsze wzmianki o Wetlinie już zasiedlonej pochodzą z 1580 roku. Wieś była podzielona na trzy części: najstarszą najniżej położoną – Stare Sioło, część środkową – Zabrodzie, gdzie stała cerkiew oraz najwyżej położonej od rzeki Solinki aż do przełęczy nad Berehami – Osady. W okresie międzywojennym wieś liczyła 152 domy i 1037 mieszkańców (dane z roku 1938), zabudowania ciągnęły się na długości 6,5 km. Mieszkańcy zajmowali się głównie hodowlą i wypasem bydła, koni i owiec. W Starym Siole znajdował się młyn, a w Zabrodziu szkoła. W latach trzydziestych na skraju wsi od strony Moczarnego znajdował się posterunek Straży Granicznej. We wsi było także nadleśnictwo, potasznia (potaż), dwóch kowali, trzy olejarnie, dwie karczmy, szewc, kilku kołodziejów, trzy sklepy i spółdzielnia. Na miejscu, gdzie do niedawna była poczta, znajdowały się zabudowania dworu.

Wetlina ok. 1935

Wetlina około 1935 roku

Przedwojenne domy w Wetlinie były typowymi drewnianymi chyżami krytymi słomą, w większości bez kominów. Studnie z żurawiami pojawiły się dopiero w okresie międzywojennym. Droga nie była utwardzona, a most na Wetlince był drewniany.

W czasie okupacji niemieckiej wymordowano całkowicie jedną z dwóch rodzin żydowskich mieszka­jących w Wetlinie, ale najtragiczniejsze chwile w dziejach jej historii rozpoczęły się wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej pod koniec września 1944 roku, a następnie w listopadzie NKWD. Wyzwoliciele rozpoczęli represje i prześladowania, dotykające przede wszystkim osób najbardziej światłych i zaangażowanych w ukraiński ruch niepodległościowy. Po odejściu wojska wieś dostała się w strefę wpływów UPA, której bojowników NKWD usunęło wiosną 1945 roku. W lecie wkroczyło tu LWP z zamiarem wysiedlenia mieszkańców, co jednak udało się dopiero w 1946 roku. Pozostałych mieszkańców wywieziono ostatecznie w maju 1947, tak że w Wetlinie nie pozostał nikt. Spalono i zniszczono opustoszałe domostwa. Większość mieszkańców wysiedlonych trafiło w okolice Stani­sła­wowa (Iwano-Frankowska) na Ukrainie, wielu też aresztowano i wywieziono do obozu w Jaworznie. Miejscowość odrodziła się dopiero w latach sześćdziesiątych minionego wieku w związku z reaktywacją gospodarki leśnej.

Cerkiew greckokatolicka w Wetlinie

Cerkiew w Wetlinie

Pierwszą drewnianą cerkiew w Wetlinie pw. Św. Wielkiego Męczennika Dymitra wybudowano w 1786 roku. Był to budynek o wymiarach ok. 22 × 8,5 m z trzema zrębowymi zwieńczeniami, stojący około 70 m na północny wschód od obecnego kościoła. Rozebrano ją po wybudowaniu nowej cerkwi pw. Chrystusa Króla w okresie międzywojennym. Była to jedna z największych cerkwi w Bieszczadach, murowana, wybudowana na planie krzyża o wymiarach 60 × 40 m, ze smukłą kopułą. Budowę ukończono w 1928 roku, jednak do 1939 nie zdołano jej całkowicie wykończyć. Obok cerkwi stałą drewniana dzwonnica z dwoma dzwonami, po południowej stronie znajdował się cmentarz. Latem 1946 roku wnętrze cerkwi zostało spalone przez żołnierzy LWP, a mury świątyni zostały wysadzona w powietrze przez żołnierzy WOP w 1950 roku. Z ruin zachowała się tylko część muru kopuły, która posłużyła do wykonania kapliczki poświęconej Bogurodzicy. Jedyna ocalała ikona znajduje się w muzeum w Sanoku.

Kościół rzymskokatolicki w Wetlinie

Kaplica rzymskokatolicka w Wetlinie powstała nielegalnie 28 lipca 1973 roku z drewnianej szopy położonej obok zniszczonej po wojnie cerkwi, a zakupionej do rozbiórki od Nadleśnictwa Wetlina przez ks. Antoniego Kołodzieja, proboszcza z Cisnej. Władze usiłowały zniszczyć tę prowizoryczną kaplicę za pomocą spychacza. Przez kilka dni i nocy w sierpniu 1973 roku mieszkańcy pilnowali jej i nie dopuścili, aby kaplicę zburzono. W roku 1979 bez zezwolenia wybudowano na miejscu dawnej prowizorycznej kaplicy pierwszy drewniany kościół. Ordynariusz diecezji przemyskiej Ks. Arcybiskup Ignacy Tokarczuk poświęcił kościół i powierzył go franciszkanom z prowincji Ojców Bernardynów oraz erygował parafię pw. Miłosierdzia Bożego w Wetlinie dekretem z dnia 14.06.1980 roku, obejmującą terytorium: Wetlinę, Smerek, Kalnicę i Strzebowiska.

Pierwszy kościół w Wetlinie

Pierwsza kaplica rzymskokatolicka w Wetlinie

Mieszkańcy naszej parafii pochodzą z całej Polski. Przybyli tutaj na przełomie lat 60-tych i 80-tych ubiegłego wieku. Aktualnie parafia liczy ok. 570 osób. Życie religijne parafii skupia się wokół kościoła parafialnego w Wetlinie oraz nowo wybudowanego kościoła filialnego w Kalnicy. Na niedzielną i świąteczną liturgię składają się 4 Msze Św. o godz. 8.00, 10.00 i 17.00 (od maja do października) w Wetlinie oraz o godz. 11.30 w Kalnicy. W tygodniu Msza Św. sprawowana jest o godz.17.00 (lipiec i sierpień o godz.18.30). Sakrament pokuty sprawowany jest codziennie, w święta i dni powszednie przed każdą Mszą Św. Mieszkańcy parafii biorą czynny udział w życiu religijno-duchowym tworząc nieliczne, małe grupy. Są to ministranci, Młodzież Franciszkańska, Róże Różańcowe i inne oraz Rada Parafialna i współpra­cująca z parafią Ochotnicza Straż Pożarna.

Obecnie trwa budowa nowego kościoła w Wetlinie. Dalsze informacje, zdjęcia oraz projekt nowego kościoła przedstawiono na stronie kościół Miłosierdzia Bożego w Wetlinie.

Dom Franciszkański

Dom Zakonny powstał w latach 1984 - 1995 i pełni funkcję klasztoru, kancelarii parafialnej oraz domu rekolekcyjno-oazowego dla grup zorganizowanych i osób indywidualnych. Usytuowanie Domu w korzystnym miejscu (przy kościele, kompleksie leśnym, w bliskości malowniczej rzeki Wetliny i pasm górskich – Połoniny Wetlińskiej) sprzyja pracy z dziećmi i młodzieży i wychodzi naprzeciw potrzebom naszych czasów.

Więcej informacji znajdą Państwo na stronie Noclegi.

Przełożeni klasztoru w Wetlinie

O. Stefan Żwirek
1980 - 1981
O. Anzelm Wiatr
1981 - 1990
O. Aleksy Płatek
1990 - 1994
O. Karol Adamowicz
1994 - 1996
O. Amadeusz Irzyk
od 1996

Kalnica

Cerkiew w Kalnicy

Ruiny cerkwi w Kalnicy ok. 1955 roku

Wzmianki o osiedlaniu Kalnicy pochodzą z 1552 roku. Nazwa pochodzi od ukraińskiego kalnyj – błotnisty, rozmiękły, mętny, co nawiązuje do mokradeł w widłach Wetlinki i potoku Kalnickiego. Wg danych z 1921 roku wieś liczyła wtedy 36 domów i 217 mieszkańców. Była tu poczta, posterunek policji i dwór, poza tym tartak parowy, zakład produkujący drewniane gięte elementy mebli, młyn i tartak wodny, stawy rybne, a do 1918 roku – elektrownia wodna. Znajdowała się tu stacja końcowa kolei wąskotorowej kursującej do Majdanu, zbudowanej w latach 1900-1904, wyposażona między innymi w parowozownię, obrotnicę, budynek administracyjny i gospodarczy. Na stacji był telefon.

W roku 1946 i w 1947 – ramach akcji „Wisła” – wysiedlono wszystkich mieszkańców. Wieś powróciła do życia dopiero pod koniec lat pięćdziesiątych XX wieku.

Cerkiew greckokatolicka w Kalnicy

Pierwsza cerkiew w Kalnicy została zbudowana ok. 1700 roku. Następną, pod wezwaniem Św. Męczennicy Paraskewii, zbudowano w 1842 roku. Cerkiew miała unikatową konstrukcję i eleganckie, baniaste hełmy nad nawą i prezbiterium. Była bardzo podobna do cerkwi w Strzebowiskach. Jej pozostałości istniały jeszcze w latach pięćdziesiątych.

Rzymskokatolicki kościół filialny w Kalnicy

Kościół filialny w Kalnicy pw. Św. Franciszka został wybudowany w latach 1999 - 2003, na planie litery „TAU”. Zaprojektowany przez architekta inż. Kazimierza Łuczko z Przeworska. Obecnie trwają prace wykończeniowe.

Więcej informacji i zdjęcia kościoła znajdą Państwo na stronie kościół Św. Franciszka w Kalnicy

.

Smerek

Jest to najstarsza wieś w tej okolicy – powstała przed 1529 rokiem nad potokiem Niedźwiedź spływającym do Wetlinki. Nazwa pochodzi od ukraińskiego smereka – świerk. Spis z 1921 roku wykazał 107 domów i 674 miesz­kańców. We wsi znajdował się tartak parowy, dwa młyny wodne i karczma. Do tartaku w przysiółku Beskid dochodziło odgałęzienie kolei wąskotorowej Majdan - Kalnica.

Cała ludność Smereka została wywieziona na Ukrainę w do połowy 1946 roku.

Cerkiew greckokatolicka w Smereku

Cerkiew w Smereku

Cerkiew parafialna pw. Św. Wielkiego Męczennika Dymitra powstała na miejscu wcześniejszej w 1875 roku. Obok cerkwi znajdowała się dzwonnica. Zniszczone w czasie II wojny światowej.

Strzebowiska

Dawniej Strubowiska, wymieniana w 1567 roku. W 1921 roku liczyła 53 domy i 278 mieszkańców. Przez wieś przechodziła kolej wąskotorowa z Majdanu do przysiółka Beskid w Smereku, ponadto był tu młyn wodny, olejarnia, sklep, kowal (czynny także jako skrzypek) i karczma. Strzebowiska zostały prawie doszczętnie zniszczone 21 marca 1945 roku podczas bitwy między sotnią UPA a oddziałami NKWD, LWP i MO. W 1946 wywieziono mieszkańców do ZSRR.

Cerkiew greckokatolicka w Strzebowiskach

Ostatnia cerkiew w Strzebowiskach, pw. Narodzenia NMP, pochodziła z 1843 roku i była bardzo podobna do cerkwi z Kalnicy.

Cerkiew w Strzebowiskach

© 2012 Klasztor OO. Bernardynów w Wetlinie

Powrót